BRACIA I SIOSTRY CHRYSTUSA

4. BRACIA I SIOSTRY CHRYSTUSA

4.1. Uczą, że Jezus nie był jedynym dzieckiem Maryi, a poprzez Józefa miał wielu braci i siostry ("Największy ze wszystkich..." rozdz. 9).

Odpowiedź. 1) Fragmenty NT (Mt 12:46n., 13:55n., Mk 3:31n., 6:3, Łk 8:19n., J 2:12, 7:3nn., Dz 1:14), którymi posługują się ŚJ, nie wykazują, że ci bracia i siostry Chrystusa to dzieci Maryi i Józefa. ŚJ swymi domniemaniami próbują krewnych św. Rodziny przemienić w ich rodzone dzieci (nie są oni nazwani ich rodzicami). Nigdzie też NT nie mówi, że tych braci Jezusa spłodził Józef lub urodziła Maryja.

2) Słowa greckie adelphe (siostra), adelphos (brat) mają w tym języku wielorakie znaczenie i oznaczają siostrę lub brata przyrodniego, rodzonego, kuzyna, krewnego, towarzysza wspólnoty, chrześcijanina. Tych terminów używa Biblia i to jest kluczem do rozwiązania tego problemu. Ta sama zasada dotyczy języka hebrajskiego (por. hebrajskie ach w Rdz 4:2 [brat] i Rdz 13:8 [krewny]; patrz Rdz 11:27). Termin adelphe (siostra) pada w NT 26 razy, a adelphos (brat) aż 343 razy (patrz "Wielki Słownik Grecko-Polski Nowego Testamentu" ks. R. Popowski). Słowo "brat" zastosowane jest do krewnego w Rdz 29:12, 15 (BG, ks. Wu.), gdzie teść Jakuba nazywany jest jego bratem, a przecież Jakub był bratem Ezawa. Analogicznie zastosowano zwrot "brat" w stosunku do Abrahama i Lota, którzy byli synami, jeden Teracha, drugi Harana (Rdz 13:8 NP, BP; 14:14, 16 BG, ks. Wu.) [BT zgodnie z Rdz 11:27 oddała hebrajskie ach czy greckie adelphos słowem krewny, a nie dosłownie brat]; por. Sdz 9:3. Miszael i Elsafan też nazwani są "braćmi" Nadaba i Abihu, choć pierwsi są synami Uzzjela, a drudzy Aarona (Kpł 10:1, 4 BT, NP); por. 1Krn 23:21n. i J 19:25, gdzie Maria nazwana jest "siostrą Maryi", tzn. krewną oraz Ga 1:19, gdzie Jakub, jeden z Apostołów, nazwany jest bratem Pana tzn. krewnym. W Joz 17:3n. córki Selofchada, który nie miał synów, nazywają braćmi rodzeństwo Selofchada. Czasami też określenie "brat" dotyczy człowieka z tego samego pokolenia, na przykład Judy (2Sm 19:12n., Tb 4:13, Jr 3:6n., Pwt 15:12). Słowo adelphos użyto też dla oznaczenia braci przyrodnich. Herod Antypas, syn Mariamme, nazwany jest "bratem" Filipa, syna Maltake (Mt 14:3, Mk 6:17n.) i Filipa, syna Kleopatry (Łk 3:1). Choć wszyscy trzej są synami Heroda Wielkiego, to każdy z nich miał inną matkę (patrz słownik ŚJ "Wnikliwe poznawanie Pism" t. 1, s. 810). To samo dotyczy siostry (adelphe) przyrodniej (Rdz 20:12 wg LXX).

Uczą też, że na określenie kuzyna Kol 4:10 stosuje słowo anepsios. Nie zawsze tak jest, bo grecki ST używa też na oznaczenie kuzynów terminu adelphos (brat): Kpł 10:1, 4, Rdz 13:8, 14:14, 16, a tylko dwa razy anepsios (Lb 36:11, Tb 7:2) [Kodeks Synaicki ma w Tb 7:2 słowo adelphos, co wskazuje, że stosowano te słowa zamiennie]. To samo dotyczy niewiast, bo przykładowo Rebeka w Septuagincie w Rdz 24:48 nazwana jest "siostrą" (adelphe) Abrahama, choć jest w rzeczywistości jego bratanicą (córką Betuela - Rdz 24:47). Patrz też "Słownik Grecko-Polski" Z. Abramowiczówny (adelphos-brat, krewniak, rodak...).

3) Łk 2:41 mówi, że rodzice Jego co roku udawali się w daleką podróż do Jerozolimy, ale nie wspomina tam o żadnej gromadce dzieci. Mowa jest jedynie o Jezusie, Józefie, Maryi i o krewnych (Łk 2:44). Mt 2:14-23, opisujący powrót rodziny z Egiptu, też nic nie mówi o siostrach i braciach.

4) Nie wiadomo czemu ŚJ nie pozwalają na to, aby Jezus miał krewnych czy kuzynów. Przecież Józef i Maryja mieli na pewno rodzinę (J 19:25, Łk 2:44). Jakub należący do grona Apostołów (Ga 1:19) nazwany jest "bratem Pańskim", a przecież wśród Dwunastu Jezus nie miał rodzonych braci. Widać więc, że Jakub ten, pomimo iż jest nazwany "bratem", jest krewnym Chrystusa.

5) To, że Jezus nazywany jest "pierworodnym" (Łk 2:7), nie oznacza, iż musiał mieć rodzeństwo. Wygubienie pierworodnych w Egipcie (Wj 12:12) nie mówi, że każdy Egipcjanin musiał mieć więcej niż jednego syna. Pierworodny w Biblii to prawny dziedzic. Odebrać komuś pierworództwo, to tyle, co odebrać jego należność (Rdz 27:33-36); por. rozdz. Zrodzony a nie stworzony pkt 3.1.3 i przypis BT do Łk 2:7.

6) NT wskazuje, kto jest matką i ojcem kuzynów Jezusa. J 19:25 mówi o Marii żonie Kleofasa, a Mt 27:56 wymienia dwóch jej synów Józefa i Jakuba. Jeśli ci nie są kuzynami Chrystusa, to kim oni są, że w ogóle ich wymienia się w NT? Są to pewnie osoby z Mt 13:55. Patrz pkt 4.2.

7) Słowa Chrystusa, wypowiedziane na krzyżu, są dowodem na to, że nie posiadał On rodzonych braci i sióstr. Fragment zwany "testamentem z krzyża" (J 19:26n.) pokazuje przekazanie Matki umiłowanemu uczniowi. Dziwnym byłoby odrywanie Matki od Jej dzieci, gdyby je miała.

8) Uczą, na podstawie Mt 1:25 ("lecz nie zbliżał się do Niej aż porodziła Syna"), że po narodzeniu Jezusa, Maryja i Józef prowadzili pożycie małżeńskie, z którego to pochodzą inne dzieci. Polskie "aż" jest tylko przybliżonym odpowiednikiem słowa greckiego i ten werset nie świadczy na ich korzyść (por. "Wielki Słownik Grecko-Polski Nowego Testamentu" ks. R. Popowski s. 253 - aż do czasu gdy, aż, zanim nie, dopóki nie, zanim nie). Terminem tym autor wyznacza kres czasu, który go interesuje, nie zajmując się czasokresem występującym później (po owym "aż"). Przykładowo Mt 28:20 ("A oto Ja jestem z wami przez wszystkie dni aż do skończenia świata)" nie mówi, że Jezus nie będzie z nami później. Podobny problem ukazuje 2Sam 6:23, Ps 112:8, 110:1, 1Mch 5:54, Iz 46:4, Flp 2:8, 1Tm 4:13. Komentarz KUL do Mt (s. 81-82) podaje, że interesujący nas werset powinien być oddany i zrozumiany następująco: "I nie zbliżał się do niej, a gdy porodziła Syna, nadał mu imię Jezus", a w rozwinięciu uzupełnia to dwiema innymi wersjami: "i nie poznał jej, mimo to porodziła...", "chociaż jej nie poznał porodziła..." (por. ks. Kow., ks. Rom.). 9) ST, proroczo wskazując Chrystusa i dziewictwo Maryi, nie mówi o żadnych rodzonych braciach, czy siostrach Mesjasza. NT nazywa Maryję "Matką Jego" lub "Matką Jezusa", a nigdy "Matką ich", tzn. braci Pana (Mt 1:18, 2:11-14, 12:46n., 13:55, Mk 3:31n., Łk 1:43, 2:33n., 8:19n., J 2:1-5, 12, 19:25, Dz 1:14). Patrz też rozdz. Maryja pkt 17.10.

4.2. Euzebiusz (ur. 260) w "Historii Kościoła", podobnie jak Hegezyp (ok. 180), na którego się powołuje, wymienia Szymona (Symeona) z Mt 13:55, rzekomego brata Jezusa, nazywając go synem Kleofasa (podobnie jak Józef i Jakub - J 19:25, Mt 27:56). "Szymon, syn Kleofasa, o którym wspomina również Ewangelia [J 19:25], (...) miał być kuzynem Zbawiciela, Hegezyp bowiem opowiada, że Kleofas był bratem Józefa" (III:11); "O Symeonie słusznie można przypuszczać, że należał do tych, którzy Pana widzieli i słyszeli. Dowodem na to jest długie życie jego i w Ewangelii zawarta wzmianka o Marii, żonie Kleofasa, a matce jego" (III:32,4). Zaś Juda (autor Listu Judy) określa siebie jako: "sługę Jezusa Chrystusa, brata zaś Jakuba" Jud 1. Jest on różny od Judy Tadeusza Apostoła (patrz Jud 17). Hegezyp wymienia też Judę, jako krewnego Jezusa, który jest synem Marii Kleofasowej ("Historia Kościoła" III:32,4-5). Patrz pkt 4.1.6. Choć Justyn Męczennik (ur. 100), Klemens Aleksandryjski (ur. 150), Orygenes (ur. 185) i Hipolit (ur. przed 170) wspominali braci Jezusa, to jednak żaden z nich nie uważał ich za synów Maryi (patrz "Matka Pana" ks. R. Laurentin, Aneks - 'Dziewictwo po urodzeniu'). Orygenes pisał, że oni "nie urodzili się z Maryi. A i żaden tekst Pisma o tym nie wspomina!" ("Homilie o Ewangelii św. Łukasza" 7:4), "Wielu ludzi zastanawia się, jak Jezus mógł mieć braci, skoro Maria aż do śmierci pozostała dziewicą. Jezus nie miał naturalnych braci, bo ani dziewica nie urodziła nikogo innego, ani On sam nie był synem Józefa" ("Komentarz do Ewangelii św. Jana" fragment 31), "Jeśli bowiem, zgodnie z opinią ludzi wypowiadających słuszne poglądy na osobę Maryi nie miała ona żadnego innego syna poza Jezusem, a Jezus mówi do Matki: 'Oto Twój Syn' - nie zaś 'Oto i ten jest Twoim synem'..." ("Komentarz do Ewangelii wg Jana" I:4,23). Klemens zaś o Judzie i Jakubie (Mt 13:55) stwierdził: "Juda, który napisał list (...) był bardzo pobożny i chociaż znał swe pokrewieństwo z Panem, nie twierdził, iż jest Jego bratem. Lecz cóż twierdził: 'Juda, sługa Jezusa Chrystusa, brat zaś Jakuba' [Jud 1]" (In epist. Iudae catolica); por. pkt 17.10. Nie jest więc prawdą, jak sugerują ŚJ, że dopiero w IV w. Hieronim 'wprowadził' czy uzasadnił naukę o tym, że Jezus nie miał rodzonych braci ("Prowadzenie rozmów..." s. 167). Talmud Żydowski (ukazujący wrogość wobec Chrystusa i Maryi) nic nie mówi o braciach i siostrach Jezusa. Przy nauczaniu przez chrześcijaństwo o dziewictwie Maryi, Żydzi nie zapomnieliby zdyskredytować tej nauki przez wymienienie Jej synów czy córek. J. Flawiusz (ur. 37), historyk żydowski piszący po grecku, określa kuzynów występujących w jego dziełach słowem gr. adelphos ("Dawne Dzieje Izraela" 1:209 i 211, "Wojna Żydowska" 6:6,4-7,1).

Nawet Strażnica Nr 24, 2003 s. 3 podaje: "W dziele New Catholic Encyclopedia czytamy: 'Kościół od samego początku nauczał, że Maria była zawsze dziewicą. Nie ulega zatem wątpliwości, iż Maria nie miała żadnych innych dzieci'. Według tego samego dzieła określenia 'brat' i 'siostra' mogą się odnosić do 'osoby lub osób związanych wspólną więzią religijną lub inną' albo do krewnych, na przykład kuzynów".

Patrz też "Listy szóste" J. Salij OP, rozdz. Bracia Pana Jezusa.

4.3. Twierdzą, że ponieważ w Ps 69:9 mowa jest o "synach mej matki", a następne słowa: "bo gorliwość o dom Twój mnie pożera" (Ps 69:10), zostały w NT zastosowane do Jezusa (J 2:17), więc synami, o których mowa, są synowie Maryi i zarazem bracia Chrystusa.

Odpowiedź. Trudno znaleźć takie zastosowanie tych słów w dzisiejszych publikacjach ŚJ. Czyżby była to prywatna interpretacja niektórych głosicieli?

Po drugie, to że jedne słowa tego Psalmu zostały odniesione do Jezusa, nie świadczy, że jest tak z jego całością. Są w nim bowiem też takie słowa: "Boże, Ty znasz moją głupotę i występki moje nie są zakryte przed Tobą" Ps 69:6. Widać z tych słów, że psalmista mówi tu o sobie, jako grzeszniku, a jedynie niektóre fragmenty tego Psalmu zostały odniesione później do Jezusa. Ponieważ w NT nigdzie bracia Chrystusa nie zostali nazwani "synami Maryi", mamy prawo uważać, że tak jak słowa Ps 69:6, tak i Ps 69:9, nie dotyczą Jezusa i Maryi.

Więcej na ten temat patrz artykuł pt. Bracia i siostry Jezusa i "Wnikliwe poznawanie Pism" (cz. I, II) (www.piotrandryszczak.pl).